تقرير بحث الشيخ فاضل اللنكراني لسيدجواد حسينى خواه

53

قاعده فراغ وتجاوز (فارسى)

به معناى « فشككت فيه شكّاً » باشد ؛ يعنى بعد از انجام نماز يا وضو و يا غسل اگر شكّ كردى كه جزئى را انجام داده‌اى يا نه ؟ بنا را بر انجام آن بگذار و اعاده لازم نيست . بنابراين ، كلمه « تذكّراً » به اين معنى است كه مجدّداً نسبت به صحّت يا انجام آن شىء توجّه نمود و اين همان معناى شكّ است . در اين‌جا ممكن است كسى بگويد منظور از « فذكرته تذكّراً » اين است كه شخص به ياد آورد ، جزئى كه به عنوان ركن نماز نمىباشد - به عنوان مثال : ذكر ركوع - را انجام نداده است ، در اين صورت ، فقها قائل‌اند كه اعاده لازم نيست « 1 » ؛ ليكن از آن‌جا كه در روايت ، كلمه « طهورك » نيز در كنار « صلاتك » ذكر شده است ، معلوم مىگردد اين معنا قابل قبول نيست . چه آن كه اگر كسى به نماز ايستاد و در اثناى نماز يادش آمد كه وضو ندارد و يا حتّى اگر نمازش را خواند و بعد از نماز فهميد كه وضو نداشته است ، بايد وضو بگيرد و نمازش را اعاده كند . « 2 » بنابراين ، به قرينه‌ى كلمه « طهورك » بايد گفت مراد از « تذكرته تذكّراً » شكّ در عمل است . 10 ) محمّد بن الحسن باسناده عن الحسين بن سعيد ، عن فضالة ، عن أبان بن عثمان ، عن بكير بن أعين ، قال : قلت له : الرجل يشكّ بعد ما يتوضّأ ؟ قال عليه السلام : « هو حين يتوضّأ أذكر منه حين يشكّ » . « 3 »

--> ( 1 ) - به عنوان نمونه ، ر . ك : محمّد بن حسن طوسى ، المبسوط ، ج 1 ، ص 302 ؛ شهيد اوّل ، ذكرى الشيعة ، ج 4 ، ص 57 ؛ محقّق كركى ، جامع المقاصد ، ج 2 ، ص 490 ؛ سيّد محمّد جواد حسينى عاملى ، مفتاح الكرامة ، ج 9 ، ص 397 به بعد ؛ محمّد حسن نجفى ، جواهر الكلام ، ج 12 ، ص 274 ؛ سيّد محمّد كاظم طباطبايى يزدى ، العروة الوثقى ، ج 3 ، ص 219 ، مسأله 18 . ( 2 ) - به عنوان نمونه ، ر . ك : محمّد بن حسن طوسى ، المبسوط ، ج 1 ، ص 119 ؛ علامه حلّى ، قواعد الأحكام ، ج 1 ، ص 304 ؛ شهيد اوّل ، ذكرى الشيعة ، ج 4 ، ص 32 ؛ محقّق كركى ، جامع المقاصد ، ج 2 ، ص 488 ؛ سيّد محمّد جواد حسينى عاملى ، مفتاح الكرامة ، ج 9 ، صص 268 به بعد ؛ محمّد حسن نجفى ، جواهر الكلام ، ج 12 ، ص 238 ؛ سيّد محمّد كاظم طباطبايى يزدى ، العروة الوثقى ، ج 3 ، ص 211 ، مسأله 5 . ( 3 ) - محمّد بن حسن طوسى ، تهذيب الأحكام ، ج 1 ، ص 105 ، حديث 265 ؛ محمّد بن حسن حرّ عاملى ، وسائل الشيعة ، ج 1 ، ص 471 ، باب 42 از أبواب الوضوء ، حديث 7 .